Czy RTG zębów pokaże zatrzymane zęby?
Tak, RTG zębów jest jednym z podstawowych badań służących do wykrywania zębów zatrzymanych. Na zdjęciu rentgenowskim stomatolog może ocenić, czy ząb znajduje się w kości, w jakim jest położeniu oraz dlaczego nie pojawił się prawidłowo w jamie ustnej. Badanie pozwala również sprawdzić, czy zatrzymany ząb uciska sąsiednie korzenie, powoduje stan zapalny albo zwiększa ryzyko powstania torbieli.
Najczęściej problem dotyczy zębów mądrości, czyli ósemek, ale zatrzymane mogą być także kły, przedtrzonowce, a znacznie rzadziej inne zęby.
Czym jest ząb zatrzymany?
Ząb zatrzymany to ząb, który jest prawidłowo wykształcony, ale nie wyrżnął się w odpowiednim czasie i pozostaje całkowicie lub częściowo ukryty w kości szczęki albo żuchwy. Może być ustawiony pionowo, poziomo, ukośnie lub w innym nieprawidłowym położeniu.
O całkowitym zatrzymaniu mówi się wtedy, gdy ząb znajduje się w całości pod dziąsłem i w kości. Zatrzymanie częściowe oznacza, że fragment korony jest widoczny w jamie ustnej, ale ząb nie wyrżnął się w pełni.
Samo badanie jamy ustnej nie zawsze pozwala stwierdzić, czy ząb jest zatrzymany. Jeżeli nie widać go ponad dziąsłem, nie można na tej podstawie określić, czy ząb znajduje się w kości, czy też jego zawiązek nie powstał. Odpowiedź daje właśnie badanie radiologiczne.
Jak zatrzymany ząb wygląda na zdjęciu RTG?
Na zdjęciu RTG Skierniewice zatrzymany ząb jest widoczny jako ukształtowana korona i korzeń lub korzenie znajdujące się pod powierzchnią dziąsła. W zależności od wieku pacjenta rozwój korzeni może być zakończony albo nadal trwać.
Badanie umożliwia ocenę:
- położenia zęba w szczęce lub żuchwie,
- kierunku jego wzrostu,
- głębokości zatrzymania,
- kształtu oraz liczby korzeni,
- odległości od sąsiednich zębów,
- relacji z zatoką szczękową lub kanałem nerwu zębodołowego dolnego,
- obecności zmian zapalnych, torbieli lub zaniku kości.
RTG nie pokazuje wyłącznie obecności zatrzymanego zęba, lecz także jego wpływ na otaczające struktury. Ma to szczególne znaczenie podczas planowania leczenia chirurgicznego albo ortodontycznego.
Jakie RTG najlepiej pokazuje zatrzymane zęby?
Rodzaj badania dobiera stomatolog w zależności od położenia zęba i celu diagnostyki. Nie każde zdjęcie zapewnia równie szeroki obraz.
RTG pantomograficzne
Pantomogram, nazywany również zdjęciem panoramicznym, przedstawia jednocześnie wszystkie zęby, kości szczęki i żuchwy, stawy skroniowo-żuchwowe oraz część zatok szczękowych. Jest najczęściej wykonywanym badaniem w przypadku podejrzenia zębów zatrzymanych.
Na pantomogramie można sprawdzić, czy ząb znajduje się w kości, pod jakim kątem jest ustawiony i czy ma kontakt z sąsiednimi zębami. Badanie bardzo dobrze sprawdza się przy ocenie zatrzymanych ósemek oraz kłów.
Trzeba jednak pamiętać, że pantomogram jest obrazem dwuwymiarowym. Może pokazywać nakładanie się struktur i nie zawsze pozwala precyzyjnie określić, czy ząb znajduje się bliżej strony policzkowej, czy podniebiennej lub językowej.
RTG punktowe
Zdjęcie punktowe obejmuje niewielki obszar, zwykle kilka zębów. Zapewnia dokładniejszy obraz korony, korzeni oraz otaczającej kości niż pantomogram, ale ma ograniczony zakres.
Może być wykorzystywane jako badanie uzupełniające, szczególnie gdy zatrzymany ząb znajduje się w przednim odcinku szczęki albo konieczna jest dokładniejsza ocena sąsiednich korzeni.
Tomografia CBCT
Tomografia wiązki stożkowej, czyli CBCT, tworzy trójwymiarowy obraz zębów i kości. Jest najdokładniejszym badaniem obrazowym stosowanym do określania położenia zatrzymanego zęba.
CBCT wykonuje się przede wszystkim wtedy, gdy zwykłe zdjęcie RTG nie dostarcza wystarczających informacji albo zatrzymany ząb znajduje się blisko ważnych struktur anatomicznych. Dotyczy to między innymi dolnych ósemek położonych przy kanale nerwu zębodołowego oraz zatrzymanych kłów znajdujących się w pobliżu korzeni siekaczy.
Tomografia nie jest jednak potrzebna w każdym przypadku. Ze względu na większą dawkę promieniowania niż w tradycyjnym RTG powinna być wykonywana wtedy, gdy wynik może wpłynąć na sposób leczenia.
Czy RTG zawsze wykryje zatrzymany ząb?
W większości przypadków prawidłowo wykonane badanie RTG pozwala wykryć zatrzymany ząb. Skuteczność diagnostyki zależy jednak od rodzaju zdjęcia, jakości obrazu oraz położenia badanego zęba.
Niewielkie zdjęcie punktowe może nie objąć całego obszaru, w którym znajduje się ząb. Na pantomogramie niektóre struktury mogą się na siebie nakładać, przez co dokładna ocena położenia będzie utrudniona. W takich sytuacjach stomatolog może zlecić dodatkowe zdjęcie albo tomografię CBCT.
RTG pozwala również odróżnić ząb zatrzymany od braku zawiązka. Jeżeli zęba nie ma w jamie ustnej i nie jest widoczny na zdjęciu, może to świadczyć o jego wrodzonym braku, wcześniejszym usunięciu albo zaburzeniu rozwoju.
Kiedy wykonuje się RTG w kierunku zębów zatrzymanych?
Badanie radiologiczne może zostać zalecone, gdy ząb nie wyrżnął się mimo osiągnięcia wieku, w którym powinien być już widoczny w jamie ustnej. Wskazaniem może być także utrzymywanie się zęba mlecznego, brak miejsca w łuku zębowym albo nieprawidłowe ustawienie sąsiednich zębów.
RTG wykonuje się również w przypadku bólu, obrzęku, uczucia rozpierania lub nawracających stanów zapalnych dziąsła w okolicy niewyrżniętego zęba. Przy częściowo zatrzymanych ósemkach mogą pojawiać się trudności z oczyszczaniem okolicy, nieprzyjemny smak, zaczerwienienie dziąsła oraz ból podczas otwierania ust.
Zdjęcie jest często potrzebne przed rozpoczęciem leczenia ortodontycznego. Ortodonta ocenia dzięki niemu obecność wszystkich zębów, ich położenie oraz możliwość sprowadzenia zatrzymanego zęba do łuku.
Czy RTG pokaże przyczynę zatrzymania zęba?
RTG może wskazać prawdopodobną przyczynę problemu, choć nie zawsze pozwala ustalić ją jednoznacznie. Na zdjęciu można zauważyć brak miejsca w łuku zębowym, nieprawidłowy kierunek wzrostu, przeszkodę mechaniczną albo obecność zęba nadliczbowego.
Do zatrzymania może dojść również z powodu nieprawidłowej budowy zęba, torbieli, urazu zębów mlecznych albo zaburzeń rozwojowych. W części przypadków ząb pozostaje w kości mimo braku wyraźnej przeszkody widocznej na zdjęciu.
Właściwa diagnoza wymaga połączenia obrazu RTG z badaniem jamy ustnej, oceną wieku pacjenta oraz analizą przebiegu wyrzynania pozostałych zębów.
Czy zatrzymany ząb trzeba usunąć?
Wykrycie zatrzymanego zęba nie oznacza automatycznie konieczności jego usunięcia. Decyzja zależy od rodzaju zęba, jego położenia, wieku pacjenta i ryzyka powikłań.
Zatrzymany ząb może zostać usunięty, jeżeli powoduje ból, nawracające stany zapalne, próchnicę sąsiednich zębów, resorpcję ich korzeni albo powstanie torbieli. Ekstrakcję rozważa się także wtedy, gdy ząb utrudnia leczenie ortodontyczne lub protetyczne.
W przypadku zatrzymanego kła często podejmuje się próbę jego chirurgicznego odsłonięcia i stopniowego wprowadzenia do łuku za pomocą aparatu ortodontycznego. Z kolei zatrzymany ząb, który nie powoduje dolegliwości i nie zagraża innym strukturom, może pozostać pod obserwacją. W takiej sytuacji stomatolog może zalecić okresowe badania kontrolne.
Czy badanie RTG zębów jest bezpieczne?
Badania stomatologiczne wykorzystują niewielkie dawki promieniowania jonizującego. Dawka zależy od rodzaju aparatu, zakresu obrazowania oraz zastosowanych ustawień. Zdjęcie punktowe wiąże się z mniejszą ekspozycją niż pantomogram, natomiast tomografia CBCT zwykle wymaga większej dawki niż tradycyjne RTG.
Badanie powinno być wykonywane wyłącznie wtedy, gdy istnieje uzasadnienie medyczne. Stomatolog dobiera możliwie najmniejszy zakres obrazowania, który pozwoli uzyskać informacje potrzebne do postawienia diagnozy lub zaplanowania leczenia.
Ciąża nie zawsze stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do wykonania RTG stomatologicznego, zwłaszcza w sytuacji pilnej. Pacjentka powinna jednak poinformować lekarza o ciąży lub jej podejrzeniu przed badaniem. Decyzję o wykonaniu zdjęcia podejmuje się po ocenie korzyści i możliwego ryzyka.
RTG pozwala wykryć i dokładnie ocenić zatrzymany ząb
RTG zębów zazwyczaj wyraźnie pokazuje zatrzymane zęby oraz ich położenie w kości. Najczęściej pierwszym badaniem jest pantomogram, natomiast w bardziej skomplikowanych przypadkach wykonuje się tomografię CBCT. Obraz radiologiczny pozwala ocenić kierunek wzrostu zęba, jego relację z korzeniami sąsiednich zębów i ważnymi strukturami anatomicznymi, a także wykryć możliwe powikłania. Ostateczną diagnozę i sposób postępowania ustala stomatolog po zestawieniu wyniku RTG z badaniem jamy ustnej.
